Bijzondere vondsten

Veel mensen zoeken stenen en/of fossielen. Doe je dit in Nederland, dan zijn het vaak zwerfstenen die in de ijstijdperiode met het gletsjerijs uit Scandinavië naar ons land vervoerd zijn. In Oost-, Midden- en Zuid-Nederland hebben we te maken met rivierstenen. Deze (grind)stenen zijn in het verleden door voorlopers van rivieren als de Elbe, de Wezer, de Rijn en de Maas naar ons land zijn getransporteerd. 

 

Schokkegels in porfierische rapakivi-graniet - Zwerfsteen van Klazienaveen

Deze karakteristieke scherp kegelvormige structuren zijn schokkegels. Deze kegelvormige vlakken ontstonden bij de inslag van een enorme meteoriet van honderden meters doorsnede of meer.

Retro-eclogiet - Zwerfsteen van Borger (Dr.)

Onder noordelijke zwerfstenen geldt eclogiet als een curiositeit. In Scandinavië zijn slechts een paar vindplaatsen bekend. Hiervan komen voor zwerfstenen twee gebieden in Zweden in aanmerking waar mogelijk zwerfstenen vandaan komen. Bovenstaande zwerfsteen zou uit Jämtland in Zweden afkomstig kunnen zijn.

 

Waar zwerfstenen in Nederland ook vandaan komen, we komen soms soorten tegen die bijzonder mooi of erg zeldzaam zijn. Soms vinden we zwerfstenen van gesteenten die nooit eerder gevonden zijn. Niet zelden bevatten zwerfstenen ook fraaie fossielen die in het gebied van oorsprong niet meer voorkomen of waarvan de aard nog steeds in nevelen is gehuld.

In dit hoofstuk worden een aantal van deze bijzondere vondsten behandeld en afgebeeld. De verhalen staan in willekeurige volgorde.

 

Porfierische rapakivi-graniet van Kökar - Zwerfsteen van Klazienaveen

Rapakivigranieten van Kökar, uit het uiterste noordoosten van de Oostzee, komen in het Hondsruggebied als zwerfsteen veel voor. Zwerfsteentypen als op de foto zijn echter zeldzaam. De idiomorfe plagioklazen zijn door veroudering olijfgroen van kleur. De kwartseerstelingen zijn prachtig blauw en bovendien gezoneerd. Kaliveldspaat vormt megakristen en tegelijk ook Karlsbader tweelingen.

Impactiet - Zwerfsteen van Exloo (Dr.)

Inslagen van grote meteorieten zijn gelukkig zeer zeldzame gebeurtenissen. Stukken ruimtepuin van enige kilometers doorsnede vallen met tussenpozen van enige tientallen miljoenen jaren op aarde. Bij de inslag verdampt zowel de meteoriet als het gesteente op de inslagplaats. Daaromheen bevindt zich een zone met gesmolten gesteente waarin talrijke brokstukken gesteente voorkomen, die na een luchtreis terug zijn gevallen in de vloeibare gesteentesmelt. Zwerfstenen van impactiet zijn uitermate zeldzaam.