Welke soorten stromatoporen kun je vinden?

Het op naam brengen van stromatoporen is niet makkelijk. Dit geldt zowel voor in situ verzamelde exemplaren als voor onze zwerfsteenstromatoporen. Misschien zijn stromatoporen daarom niet erg in trek bij verzamelaars. De onmogelijkheid om  (zwerfsteen)stromatoporen te kunnen determineren komt voornamelijk door de zeer fijne, moeilijk zichtbare skeletstructuur van deze fossiele sponzen. Hier komt nog bij dat toegankelijke literatuur niet beschikbaar is en met name zwerfsteenstromatoporen sterk geleden hebben van het transport. De stenen zijn afgeschuurd en/of gebroken en zitten bovendien vol met krassen en blutsen. 

 

Zo komen stromatoporen uit onverweerde keileem te voorschijn, afgeschuurd en vol met blutsen en krassen. Van de fijne skeletstructuur is in droge toestand weinig te bespeuren. Pas na het etsen met zuur zijn de skeletelementen zichtaar onder de loep of binoculair.

Alleen als stomatoporen nat gemaakt worden valt iets van een skeletstructuur te zien, maar dat is ook maar zeer tijdelijk. Kortom, verzamelaars kunnen weinig met deze fossielen.

Met de lavendelblauw verkiezelde stromatoporen uit Vroeg-Pleistoceen grind is het al niet beter gesteld. Doorgaans moeten we het doen met kleine steentjes, fragmenten vooral. Verder hebben veel fijne skeletstructuren het verkiezelingsproces niet of slechts ten dele hebben overleefd. Jammer is dat verkiezelde fossielen niet met een chemische behandeling te verbeteren zijn. Het zichtbaar maken van de fijne skeletstructuren bij kalkige stromatoporen lukt daarentegen wel (zie hieronder). Het maakt hierbij niet uit of om het keileemvondsten gaat of dat de stromatoporen verzameld zijn op de Oostzee-eilanden of in devonische afzettingen in het Sauerland, de Eifel en de Ardennen.

Lavendelblauw verkiezelde stromatopoor - Zwerfsteen van Ellertshaar (Dr.)

Het fossieltje toont de helft van een overlangs doorgebroken, koepelvormige stromatopoor. De slordig gelaagde bouw wordt veroorzaakt door latilaminae. De fijnere structuur doet vermoeden dat we hier met een Pachystylostroma te maken hebben.

Lavendelblauw verkiezelde stromatopoor - Zwerfsteen van Ellertshaar (Dr.)

De verkiezelde fossieltjes zijn meestal bijzonder moeilijk te determineren. Door de wijze van verkiezeling en de lange transportweg zijn veel kenmerken onduidelijk.

Subalveolitella sp. - Zwerfsteen van Haddorf (Dld.)

Het maakt niet uit waar de kalkstenen gevonden zijn of uit welke periode deze stammen. Als de fossielen uit calciumcarbonaat bestaan, zijn de fijne structuren van het fossiel met schoonmaakazijn of (beter nog) met verdund zoutzuur heel fraai naar voren te halen.

Thecia swindereniana - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen

Bij het behandelen van kalksteenfossielen met verdund zoutzuur worden kleine skeletelementen door hun afwijkende kristalstructuur prachtig uitgeëtst.

Het etsen van kalksteenfossielen 

Kalksteenfossielen kunnen geëtst worden met schoonmaakazijn. Door de werking van het zuur lost calciumcarbonaat op, waarbij de fijne skeletelementen zich bij het etsen door hun afwijkende kristalstructuur duidelijker aftekenen. Het etsen gaat het veiligst met schoonmaakazijn, maar met een zoutzuuroplossing (10%) gaat het sneller en is het resultaat vaak ook beter.

Afhankelijk van de grootte van de stromatoporen vullen we een plastic afwasbak of dito emmer met lauw water zodanig dat de stromatoporen ruim onder staan. Voeg vervolgens, afhankelijk van de hoeveelheid kalkstenen, één of twee theekopjes zoutzuur (10%) aan het water toe. Werk niet andersom in verband met het mogelijke opspatten van zoutzuur.

Het calciumarbonaat van de stromatoporen reageert heftig met het zuur, waardoor de oplossing gaat bruisen. Het beste kan dit  in de buitenlucht gedaan worden. Gebruikt u schoonmaakazijn, dan dient dit onverdund gebruikt te worden. 

Zorg ervoor dat de stromatoporen met een houten stok of plastic spatel regelmatig gedraaid worden. Hierdoor worden storende etsstrepen op de kalkstenen vermeden.

Nadat het bruisen vrijwel is opgehouden, zorgen we ervoor dat de stenen zo veel mogelijk vrij van elkaar op de bodem van de emmer komen te liggen. Let er op dat de meest interessante zijde van de fossielen geen contact heeft met andere kalkstenen. Laat de emmer met fossielen één of twee dagen met rust. Daarna borstelt u de stromatoporen onder de kraan af en laat ze drogen. Als het goed is zijn de fijne skeletstructuren nu duidelijk zichtbaar.

Deze etsmethode hoeft zich niet tot stromatoporen te beperken. Het kan met alle geschikte kalkstenen uit alle geologische perioden uitgevoerd worden. Eventueel aanwezige fossielen, zoals foraminiferen, bryozoën en koralen komen gegarandeerd duidelijk te voorschijn. Pas echter op met fossielen die bij het doorslaan van de kalkstenen te voorschijn zijn gekomen, zoals schelpen en trilobietresten. Het etsen daarvan heeft geen zin, sterker nog, in het zuur lossen die op.

Heeft u veel op de stranden van Gotland en de Estische eilanden naar koralen en/of stromatoporen gezocht, deze kunnen met heel goed gevolg ook behandeld worden. Het resultaat zal u verbazen. Hetzelfde is het geval met koralen uit de Duitse Eifel en de Belgische Ardennen.

De beschrijvingen van onderstaande stromatoporen zijn gebaseerd op kalkige zwerfsteen-stromatoporen uit keileem-afzettingen in het Hondsrug-gebied. Zwerfsteen-stromatoporen zijn ook van andere vindplaatsen bekend. Vooral op de steenstorten bij de zandgraverijen in de omgeving van Haddorf en Neuenkirchen in Duitsland konden ze veel verzameld worden. 

Labechia conferta -  Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen

Bovenaanzicht

Labechia conferta - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen 

Zijaanzicht

Labechia

Van deze stromatopoor zijn slechts enkele, zeer kleine, zwerfsteenvondsten bekend. Het kalkskelet kan massief zijn, maar uit de vondsten blijkt meest een laminaire bouw. Het coenosteum bestaat uit een opeenstapeling van convex gebogen plaatjes die op dwarsdoorsneden een fijn blaasvormige structuur te zien geven. Reeksen kleinere blaasjes vormen rechtopstaande, relatief dikke ronde pilaartjes. Aan het oppervlak zijn deze als ronde, iets donkerder gekleurde papillen zichtbaar. Door rekristallisatie van het kalkskelet kleuren de gevonden exemplaren van Labechia wit. Het oppervlak toont opvallend genoeg gelijkenis met favosieten.  

Labechia conferta -  Zwerfsteen van Haren (Gr.)

Bovenaanzicht. Bij eerste aanblik doen zwerfsteentjes van Labechia aan een favosiet denken.

Labechia conferta - Zwerfsteen van Haren (Gr.)

Zijaanzicht

Labechia conferta - Zwerfsteen van Groningen

Labechia conferta - Zwerfsteen van Groningen

Pachystylostroma en Rosenella

Zeldzaam type stromatopoor, dat op een enkele uitzondering na, steeds in de vorm van kleine zwerfsteentjes is gevonden. De skeletstructuur is afwijkend en tegelijk opvallend. Bij pachystylostroma is de structuur grover en zijn de afzonderlijke cysten ook meet convex gebogen, bij Rosenella zijn deze kleiner en ook meer afgeplat. Het coenosteum bestaat uit kortere of langere, onregelmatig alternerend gerangschikte, smal lensvormige blazen en blaasjes. Deze zijn van elkaar gescheiden door horizontale groeizones of lamellen, die uit veel kleinere, dichter opeen gelegen blaasjes bestaan. Pilaartjes in de vorm van korte of iets langere stekeltjes vormen duidelijk zichtbare verticale kalkstructuurtjes in het skelet. Astrorhizae komen niet voor.

Pachystylostroma sp. -Zwerfsteen van Haren (Gr.)

Pachystylostroma sp., detail van de steen hiernaast

Pachystylostroma estoniense - Zwerfsteen van Haddorf (Dld.)

De skeletstructuur van deze stromatopoor is zo karakteristiek dat de soort zonder microscoop te determineren is.

Pachystylostroma estoniense, detail van steen hiernaast

Rosenella sp. -Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen 

Rosenella sp. - Zwerfsteen van Haren (Gr.)

Rosenella sp. - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen

Rosenella sp. - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen

Clathrodictyon

Op dwarsdoorsneden is een regelmatige, horizontale vier- tot rechthoekige maasstructuur te zien van laminae en pilaartjes. De fijne structuur is met het blote oog te herkennen. De laminae worden gevormd door een aaneenschakeling van convex gebogen of meer afgeplatte kalkplaatjes, die aan één zijde naar onderen afgebogen zijn en incomplete pilaartjes vormen. Ze lopen meestal niet door tot de daaronder gelegen lamina. De kalkelementjes zijn in regelmatige, parallelle laagjes gerangschikt, soms vormt de structuur in zijn geheel een meer of minder uitgesproken golvend patroon. Mamelonen kunnen aanwezig zijn. Astrohrizae zijn maar zelden duidelijk waarneembaar.

Clathrodictyon lenticulare - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen

Clathrodictyon lenticulare, detail van de steen hiernaast

Clathrodictyon mohicanum Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen

Zijaanzicht

Clathrodictyon sp. - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen

 Clathrodictyon sp. -Zwerfsteen van Groningen

Clathrodictyon sp., detail van de steen hiernaast

 Clathrodictyon sp. - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen

Clathrodictyon sp., detail skeletstructuur van de steen hiernaast

Ecclimadictyon

Op dwarsdoorsnede toont deze stromatopoor een vermiculaat tot enigszins hakerig patroon door de zigzag verlopende laminae. Op dwarsdoorsnede vormt het skelet een zeer fijn diagonaal of zigzag netwerk van kleine onregelmatige blaasjes. De laminae zijn direct met elkaar verbonden zonder de vorming van pilaartjes. Astrorhizae, indien aanwezig, zijn onregelmatig van vorm. Ecclimadictyon lijkt oppervlakkig op Clathrodictyon maar onderscheidt zich van deze door de schuin oplopende of zigzag structuur van de skeletelementen.

Ecclimadictyon sp. - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen

Zijaanzicht

Ecclimadictyon sp. - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen

Bovenaanzicht

Ecclimadictyon sp. - Zwerfsteen van Groningen

Zijaanzicht

Ecclimadictyon sp., detail van de steen hiernaast

Zijaanzicht 

Plexodictyon katriense

Lijkt oppervlakkig op Ecclimadictyon, maar de sterk naar onderen afbogen kalkplaatjes vormen gezamenlijk een veel duidelijker diagonaal netwerk, dat bovendien grover van bouw is. Bovendien zijn relatief dikke paralaminae aanwezig. Deze lopen als lichtkleurige lijnen onregelmatig horizontaal en schuin door het kalkskelet. Naar hun uiteinden toe worden ze dunner en wiggen ze uit. Astrorhizae zijn afwezig.

Plexodictyon katriense - Zwerfsteen van Haren (Gr.)

Zijaanzicht

Plexodictyon katriense - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen 

Zijaanzicht

Plexodictyon katriense, detail van de steen hiernaast  

Zijaanzicht

Plexodictyon katriense - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen 

Zijaanzicht

Symplexodictyon ( =Diplostroma)

Tot voor kort beschouwde men Diplostroma als een apart genus. De gelijkenis met Symplexodictyon is echter zo groot- zij het dat Diplostroma iets grover van structuur is – dat men besloten heeft dit genus bij Symplexodictyon onder te brengen. ‘Diplostroma’ bezit een zeer regelmatige, meest horizontale structuur door de parallelle rangschikking van een groot aantal dicht opeen staande, relatief dikke laminae. Karakteristiek voor ‘Diplostroma’ is dat de laminae op veel plaatsen door een dun, helder tussenlaagje overlangs in tweeën gedeeld zijn. Aan geëtste exemplaren is dit onder de binoculair of met de loep makkelijk te zien. Deze mediane structuur is een neomorfose en is ontstaan als gevolg van latere rekristallisatie. Pilaartjes zijn regelmatig verticaal in de galerijen tussen de laminae geplaatst.

Symplexodictyon sp. (Diplostroma) - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen

Symplexodictyon (Diplostroma) sp. - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen

Symplexodictyon (Diplostroma) sp., detail skeletstructuur - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen

Symplexodictyon (Diplostroma) sp. - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen 

Bovenaanzicht met doorsneden van woonbuizen van de rugose koraal Entelophyllum rugosum

Symplexodictyon (Diplostroma)-Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen

Detail skeletstructuur. De coenostea van stromatoporen als Symplexodictyon convictum, Symplexodictyon (Diplostroma) en Densastroma bevatten vaak symbionten. Soms zijn het tabulate koralen, maar meestal betreft het wijdvertakte kolonievormende rugose koralen. Op bovenstaande foto zijn doorsneden zichtbaar van de rugose koraal Entelophyllum rugosum. Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen.

Symplexodictyon (Diplostroma) -Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen

Het stromatoporen-geslacht Diplostroma is opgesteld mede op grond van de aanwezigheid van een dunne, heldere mediane structuur in de laminae. Dit calcietisch tussenlaagje is echter secundair en is het gevolg van rekristallisatie. De pijlen wijzen naar de laminae waar deze mediane structuur duidelijk zichtbaar is. Diplostroma is daarom ondergebracht bij het genus Symplexodictyon. Omdat de skeletstructuur afwijkt van Symplexodiction convictum en zwerfsteentjes vrij algemeen voorkomen, is de oude naam tussen haakjes toegevoegd.

Symplexodictyon convictum

Heeft op dwarsdoorsnede wel iets weg van Clathrodictyon, maar mist de typische vesiculaire structuur. Laminae zijn op gelijkmatige afstanden boven elkaar geplaatst en zijn ononderbroken. In de laminae is soms sprake van de aanwezigheid van een mediane sutuur. De laminae zijn van elkaar gescheiden door korte gelijkvormige ronde pilaartjes. De skeletstructuur als geheel vormt een regelmatig, rechthoekig fijn netwerk. Symplexodictyon wordt meestal gevonden in symbiose met een fijngebouwde tabulaat (Syringopora affabilis) en ingegroeide rugose koralen (Entelophyllum, Paleophyllum e.a.). Astrorhizae zijn zwak ontwikkeld en niet vertakt.

Symplexodictyon sp. met Syringopora affabilis - Zwerfsteen van Groningen

Overlangse doorsnede coenosteum

Symplexodictyon sp. met Syringopora affabilis - Zwerfsteen uit de binnenstad van Groningen

In dit sterk verweerde exemplaar zijn de corallieten (=woonbuisjes) van Syringopora geheel opgelost. Desondanks is de typische bouw van stromatopoor en tabulaat goed zichtbaar gebleven. 

Symplexodictyon convictum met Syringopora affabilis - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen

Bovenaanzicht

Symplexodictyon convictum met Syringopora affabilis - Zwerfsteen van Haren (Gr.)

Zijaanzicht

Symplexodictyon convictum -Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen

Stromatoporen van deze soort tonen vrijwel altijd een symbiose met de tabulate koraal Syringopora affabilis. Naast Densastroma is dit de meest voorkomende zwerfsteenstromatopoor.

Symplexodictyon convictum met Syringopora affabilis - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen 

Zijaanzicht

Symplexodictyon convictum - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen

Zijaanzicht met doorsnede van de rugose koraal Entelophyllum   

Symplexodictyon sp. met Syringopora affabilis -Hemse beds, Ardre, Gotland, Zweden

Symplexodictyon sp. met Syringopora affabilis, detail - Ardre, Gotland, Zweden

Densastroma

Dit is een van de meest voorkomende zwerfsteen-stromatoporen uit de keileem. De fossielen zijn vaak van een afstand al te herkennen aan de knollige zwerfsteenvorm. Densastroma bezit een zeer dichte structuur zonder zichtbare skeletelementen. De kleur van de onverweerde keileemvondsten is vaak (donker)bruin. Op de latilaminae zijn dikwijls 3-7 mm grote astrorhizae aanwezig. Ze tekenen zich als kleine sterretjes op het oppervlak af. Aan geëtste exemplaren vallen vaak de symbiontische, smalle cylindrische doorsneden van rugose koralen te zien. Daarnaast zijn op het oppervlak van de latilaminae ook regelmatig kleine figuurtjes zichtbaar die op kleine slakkenhuisjes lijken. Het zijn de met heldere calciet gevulde gangetjes van spirorbis, een borstelworm.

Densastroma sp. - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen

Door het etsen met zuur kunnen fijne skeletstructuren zichtbaar worden gemaakt. Echter, bij Densatroma helpt dit maar zeer ten dele. De sterk gelaagde bouw komt weliswaar goed tot uitdrukking, maar de bepalende skeletstructuren blijven zelfs onder een binoculair te onduidelijk. Voor de soortbepaling helpen alleen slijpplaatjes. 

Densastroma sp. - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen

De donkere figuurtjes zijn doorsneden van met heldere calciet opgevulde gangetjes van Spirorbis, een Silurische borstelwormpje.

Densastroma sp. - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen

Tabulate koralen, bryozoën en ook stromatoporen vertonen soms verkiezelingsverschijnselen. De verkiezelde partijen kleuren wit.

Pseudolabechia

Een fraai gebouwd type stromatopoor. Aan geëtste exemplaren vallen op dwarsdoorsnede allereerst de lichter gekleurde verticale kolommen op. Het zijn smalle bundelvormige structuren, die op regelmatige afstanden van elkaar gerangschikt zijn. Onder de binoculair blijken ze te bestaan uit kleine schuin opwaarts divergerende kalkelementjes. Oppervlakkig gezien doen ze aan veervormige structuren denken. De matrix van het kalkskelet bestaat uit onregelmatig met elkaar vergroeide dunne, gebogen kalkplaatjes, waardoor een fijne blaasjestructuur ontstaat.

Aan het oppervlak vormen de veervormige kolommen vaag begrensde, lichtkleurige vlekjes. Van dichtbij is te zien dat ze rondachtig van vorm zijn en een netvormige structuur bezitten. De schuin naar buiten divergerende kalkelementen zijn op doorsnede rond. Ze zijn verbonden door smalle lijntjes. Met elkaar zorgen ze voor de hiervoor genoemde netstructuur.

Pseudolabechia sp. - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen 

Bovenaanzicht

Pseudolabechia sp. - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen

Zijaanzicht

Pseudolabechia sp. - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen

Detail bovenaanzicht 

Pseudolabechia sp. - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen

Bovenaanzicht

Pseudolabechia sp. - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen 

Zijaanzicht

Pseudolabechia sp. - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen 

Zijaanzicht

Pseudolabechia sp. - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen

Bovenaanzicht

Stromatopora

Samen met Densastroma zijn zwerfstenen van Stromatopora algemeen in de keileem te vinden. De vorm van het coenosteum is zeer verschillend. Vaak vinden we onregelmatig golvend verlopende laminaire vormen in kalkstenen, maar algemener zijn de compacte knolvormige exemplaren. Zelfs aan geëtste exemplaren is de zeer fijne structuur van het skelet niet makkelijk herkenbaar. De afzonderlijke kalkelementen lijken wel met elkaar versmolten te zijn. De zichtbaarheid ervan wordt vrij vaak bemoeilijkt door rekristallisatie.

Onder de binoculair blijkt dat de kalkskeletten uit dicht opeen gelegen, relatief dikke laminae bestaan met korte pilaartjes of net andersom. Het verschil met Densastroma is dat deze laatste nog minder van zijn samenstellende skeletstructuurtjes laat zien. Zien we op dwarsdoorsneden aan geëtste exemplaren iets van zeer fijne horizontale en verticale structuurtjes, dan hebben we waarschijnlijk met Stromatopora te doen. Het is echter oppassen, want er zijn meer stromatoporen met een zeer fijne skeletstructuur. Om die van elkaar te onderscheiden zijn microscooppreparaten noodzakelijk. Acetaatpeels geven bij stromatoporen onbevredigende resultaten. De overige stromatoporen bezitten een veel opener, vesiculaire structuur. Astrorhizae kunnen bij Stromatopora aan- of afwezig zijn, dit geldt ook voor mamelonen.

Stromatopora pseudotuberculata- Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen

Bovenaanzicht coenosteum

Stromatopora pseudotuberculata - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen

Detail oppervlak

Stromatopora pseudotuberculata - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen

Detail zijaanzicht coenosteum

Stromatopora sp. - Zwerfsteen van Groningen

Zijaanzicht coenosteum 

Stromatopora sp. - Zwerfsteen van Groningen

Zijaanzicht met skeletstructuur 

Parallelostroma

Het coenosteum van deze stromatopoor kan uiteenlopende vormen bezitten. Meestal zijn ze massief halfbolvormig, cylindrisch of paddestoelvormig. Opvallend aan deze soort is de regelmatige kruislingse rangschikking van skeletelementen, waarbij vooral de horizontaal geplaatste laminae opvallen. De dicht opeen liggende laminae zijn in verhouding dik en zijn duidelijk zichtbaar bij geëtste exemplaren. Ze zijn van elkaar gescheiden door horizontale, parallel aan de laminae gerangschikte galerijen.

De pilaartjes zijn kort. Ze zijn uitsluitend in de interlamellaire ruimten aanwezig. Verder komen in wisselend aantal smalle verticaal gerangschikte tubes voor. Deze doorsnijden de laminae. Op het oppervlak en ook op de latilaminae zijn stervormige asthrorhizae aanwezig. 

Parallelostroma sp. - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen

Zijaanzicht coenosteum

Parallelostroma sp. - Zwerfsteen van Haren (Gr.)

Zijaanzicht

Lophiostroma

Gezien zijn afwijkende bouw mag dit een opvallend type stromatopoor genoemd worden. Zwerfsteenvondsten zijn altijd klein, hooguit een paar centimeter breed en hoog. Opvallend is dat de steentjes aan de bovenzijde duidelijk gestippeld zijn. Het patroon wordt veroorzaakt door afgesleten papillen. Dit maakt Lophiostroma zo makkelijk herkenbaar. De papillen staan dicht opeen en zijn meestal afwijkend van kleur.

Vondsten van Gotland laten zien dat het kalkskelet van Lophiostroma nooit compleet uit het gesteente te voorschijn komt. Altijd zijn het kleine en soms wat grotere fragmenten, dun, een paar millimeter vaak, en daardoor uitermate kwetsbaar. De bovenzijde is voorzien van, zo lijkt het, dicht opeenstaande korte, ca. één millimeter hoge stekeltjes (papillen of tuberkels).

Het coenosteum van Lophiostroma is laminair incrustrerend en maakt door de horizontale groeilijnen een duidelijk gelaagde indruk. De laminae liggen zeer dicht opeen. Pilaartjes ontbreken, waardoor er geen interlaminaire ruimten aanwezig zijn. Opvallend is dat de laminae op onderling korte afstand kegelvormig omhoog gebogen zijn, waardoor op dwarsdoorsnede een typisch sterk gegolfd patroon ontstaat.

Lophiostroma schmidti -  - När, Gotland, Zweden

Klein fragment van dun, laminair coenosteum. Het oppervlak van deze soort is bedekt met dicht op elkaar gelegen papillen.

Lophiostroma schmidti - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen

Bovenaanzicht

Lophiostroma schmidti - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen 

Bovenaanzicht met papillen

Lophiostroma schmidti - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen 

Overlangse doorsnede

Lophiostroma schmidti - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen

Zijaanzicht 

Clavidictyon

Dit is de enige stromatopoor met een kalkskelet, dat opgebouwd is uit smalle, cylindrische takken. Op het eerste gezicht doen vondsten van Clavidictyon aan vertakte koralen als Thamnopora en Pachypora denken, maar het ontbreken van enige structuur doet anders vermoeden. Ook in natte toestand zijn, behalve de takstructuur, nagenoeg geen details te bespeuren. Pas na het etsen van de vondsten blijkt dat de takken op dwarsdoorsnede een vaag zichtbare concentrische structuur van laminae tonen. Ook is zichtbaar dat de laminae zich in de perifere delen van de takken manifesteren. Meer naar het centrum is een onregelmatig netwerkpatroon zichtbaar.

Clavidictyon sp., dwarsdoorsnede - Zwerfsteen van Helpman, Groningen 

Clavidictyon sp. -Zwerfsteen uit de noordelijke binnenstad van Groningen

De onregelmatig takvormige stromatopoor is grotendeels verkiezeld. Door verwering zijn de kalkige partijen opgelost en verdwenen. 

Clavidictyon sp. -Zwerfsteen uit de noordelijke binnenstad van Groningen

In zijaanzicht komt de bijzondere, takvormige bouw van het kalkskelet tot uiting.

Clavidictyon sp.- Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen

Dwarsdoorsnede. Pas na etsing is iets van een lamellaire structuur in de dwarsdoorsneden te zien. 

Clavidictyon sp., overlangse doorsnede - Zwerfsteen van het Engels Kamp, Groningen

Takvormige stromatoporen zijn zeldzaam, ook als zwerfsteen.